LUCA School of Arts - Campus Sint-Lukas Brussel

Nieuwbouw & renovatie campus hoger onderwijs

Kunstencampus Sint-Lukas Brussel was het resultaat van een decennialange, stapsgewijze expansie binnen een bouwblok in het dichte stedelijke weefsel van Schaarbeek. Neogotische kloostergebouwen en een modernistisch paviljoen waren versmolten met rijwoningen, burgerhuizen en koterijen. De leerlingen kwamen de school binnen langs een onopvallende voordeur van een herenhuis. Sint-Lukas evolueerde over de jaren tot een chaotisch maar charmant doolhof met een kluwen van trappen, niveauverschillen en uitgehakte doorgangen in gemene muren. Het was een plaats waar de studenten konden verdwalen, waar ze zich konden verstoppen of afzonderen, waar ze zich een plek konden toe-eigenen om kunst te maken en te tonen.

De school was echter afgeleefd. Ze beantwoordde niet meer aan de veiligheidsnormen. Er was nood aan een ingrijpend vernieuwingsproject. Sint-Lukas schreef een ontwerpwedstrijd uit. Het schoolbestuur liet aan de ontwerpers de keuze voor een nieuwbouw of een renovatieproject.

Het ontwerpvoorstel van POLO Architects werd gekozen omdat het de charme en het informele karakter van de school wist te bewaren. Geen tabula rasa, geen al te rationele nieuwbouw. Het ontwerp behoudt enkele van de meest waardevolle gebouwen en binnenkoeren. Andere worden afgebroken. Aan de Paleizenstraat en aan de Groenstraat komen twee nieuwe gebouwen. De opengewerkte gevelwanden worden uitnodigende toegangspoorten tot de 'doorwaadbare' campus, die is opgevat als een opeenvolging van patio's. Een 'uitgestelde entree' aan de Paleizenstraat – je komt binnen en je staat meteen weer buiten – geeft toegang tot de centrale binnenkoer.

fotografie: Filip Dujardin - Stijn Bollaert - Toon Grobet

Share

Met de vernieuwing bood de kans zich aan om de topografie en het stedelijk landschap van de Zennevallei te versterken. De sterk hellende flank van de vallei – het gebouwencomplex overbrugt een hoogte van 12 meter tussen de Paleizenstraat en de Groenstraat – was door de wildgroei aan koterijen en bijgebouwen aan het zicht en de ervaring onttrokken.

De ruggengraat van het ontwerp is een zwevende passerelle die alle gebouwen met elkaar verbindt. De passerelle is meteen ook de foyer voor studenten, docenten en bezoekers. Ze bevindt zich op maaiveldniveau voor wie de school langs de Paleizenstraat betreedt, maar zweeft al gauw uit boven de dieper gelegen campus. De passerelle biedt overzicht en oriëntatie. Door sommige koertjes, zoals de buitenruimte voor het beeldhouwatelier, tot onder het maaiveld uit te graven, wordt de bijzondere topografie nog verder 'gedramatiseerd'. De vallei is opnieuw kenbaar en leesbaar gemaakt.

De interne indeling van de gebouwen breekt met de klassieke opzet van een kunstschool. Ze gaat uit van een mozaïek van activiteiten. Kunst is al lang geen verzamelnaam meer voor onderscheiden disciplines. 'Schilderkunst en performance, video en installatiekunst, beeldhouwkunst en architectuur zijn steeds meer intrinsiek op elkaar betrokken. De 'schotten' tussen de kunsten verdwijnen,' stelt POLO Architects. Daarom geen klassieke indeling volgens departementen of disciplines, maar een groepering volgens functies. Leslokalen, ateliers en kantoren kunnen op die manier maximaal gedeeld worden, wat samenwerking en kruisbestuiving in de hand werkt.

De vernieuwde campus biedt nog steeds de wat chaotische vrijheid van weleer. Hij is open en doorwaadbaar en heeft meerdere toegangen. De school is nog steeds een doolhof met verborgen hoeken en kanten. Een toevallige bezoeker loopt er wellicht verloren, maar de doorgewinterde student vindt er opnieuw een eigen plek om zijn eerste stappen als kunstenaar te zetten.

Ligging

Paleizenstraat, Brussel

Oppervlakte

13.321 m²

Status

gerealiseerd

Opdrachtgever

LUCA School of Arts - Dexia Real Estate

Samenwerking

TV: POLO Architects - Greisch - Coppée

Onderscheiding

winnend wedstrijdontwerp, eervolle vermelding Fritz-Höger-Preis 2014

Meer Projecten

Rode Kruis Zuienkerke

Hanoi Medical University en Ho Chi Minh City University of Medicine and Pharmacy Vietnam

Cadiz Antwerpen

studentenhuisvesting Barcelona

De Koolputten Waasmunster

toison d'or masterplan

De Smidse Leuven

House A

House Z

Campus Gallaitsite Schaarbeek

Topsportinternaat Wilrijk

Vlaams Administratief Centrum Gent

Ambulant Centrum Leuven

Campuspark Hasselt

Kop Boulevard Enschede

Congrescentrum KAVA

Kasterlinden Sint-Agatha-Berchem

Gemeenschapscentrum Xaverianen Brugge

Prins Kavelhof Brasschaat

Eksterlaer Deurne

Schelde-Eiland Oudenaarde

Rode Kruis Mechelen

Rode Kruis Mechelen

Vrijetijdscomplex Waasmunster

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Sporthal Gooreind

Studentenhuisvesting De Vesten Leuven

Vrijetijdscomplex Waasmunster

Burchtstraat Leuven

Kanaalstraat Herentals

Clarenhof Mechelen

Drijhoek Geel

Gandhilaan Hoboken

Hemixveer Hemiksem

Brouwerij De Koninck Antwerpen

India-Natie Antwerpen

Kaai Nieuw Zuid Antwerpen

Luchtbal Torenblokken Antwerpen

Zwembadsite Hasselt

Manchesterlaan Antwerpen

Napoleonkaai Antwerpen

Rabot Gent

Culturele Centra Antwerpen

Cultuurcentrum Gravenhof Hoboken

Vrijetijdscentrum De Schelde Zandvliet

Cultuurcentrum 252 CC Ekeren

Koloniënstraat Brussel

Loft B

Telenet Mechelen

Burcht Singelberg Kallo

Inbev HQ Leuven

MAVA Steenokkerzeel

OM Partners Wommelgem

Telenet HQ Mechelen

Gasthuisberg Leuven

Quadrivium KU Leuven

Arenberg cluster B Leuven

Inbev technical centre Leuven

Wetenschapspark Genk-Waterschei

Bruul Mechelen

Businesspark 16 Melsele

Bavière Luik

Nieuw Zuid Antwerpen

Coppenskazerne Brasschaat

Arenberg Leuven

Inbev masterplan Leuven

Helix Antwerpen

Coppenskazerne Brasschaat